0

je winkelwagen is leeg

De klok verzetten: zo slaap je beter bij de switch naar zomertijd

april 28, 2021 4 minuten lezen

De klok verzetten: zo slaap je beter bij de switch naar zomertijd

De één is dol op de extra lange zomeravonden, de ander ruilt ze met liefde in voor wat meer slaap. Hoe dan ook: de zomertijd wekt veel reacties op onder voor- en tegenstanders. Twee keer per jaar verzetten we de klok, en dat heeft negatief effect op ons slaapritme. In dit artikel duiken we in de effecten van de zomertijd, en geven we tips om beter te slapen bij het verzetten van de klok!  

Wanneer verzetten we de klok?

De klok verzetten gebeurt elk jaar op de laatste zondag van Maart (zomertijd) en de laatste zondag van Oktober (wintertijd). Dit gebeurt om 02:00 ’s nachts. Gelukkig gaat dat bij de meeste elektronische apparaten vanzelf, zodat je niet meer net als vroeger de volgende ochtend je hele huis door moet opzoek naar klokken die niet meer op tijd lopen.  

In het voorjaar zet je de klok vooruit. En in het najaar zet je de klok achteruit. Dit betekent dat je in het voorjaar een uur slaap verliest, en in het najaar een uur slaap erbij krijgt. 

In praktische zin betekent het ook dat de zon in de zomer een uur later ondergaat, en in de winter juist een uur vroeger. Dat is dan wel weer lekker, als je in de zomer extra lang op het terrasje wil hangen. 

Het is trouwens niet zo dat elk land in de wereld meedoet aan zomertijd (ofwel daylight saving time: DST). Het zijn vooral de landen in Europa en Noord-Amerika die eraan meedoen. Maar zelfs in de Verenigde Staten is het zo dat bijvoorbeeld Arizona en Hawaï geen zomertijd kennen. En ook in Canada doen ook niet alle provincies mee. In Nederland verzetten we sinds 1977 halfjaarlijks de klok. 

Halfjaarlijks is trouwens niet helemaal correct: de zomertijd duurt zeven maanden, de wintertijd vijf maanden.

Waarom hebben we winter- en zomertijd?

De wintertijd is onze “oorspronkelijke” tijd. Het idee van zomertijd werd pas voor het eerst aan het einde van de negentiende eeuw geopperd, door de Nieuw-Zeelandse entomoloog George Hudson. Een paar jaar later bracht de Brit William Willett het idee voor het Engelse parlement. Het eerste land dat het invoerde was Duitsland, tijdens de Eerste Wereldoorlog, aangezien grondstoffen schaars waren. In Nederland gebruikten we zomertijd tot aan 1943. 

Een belangrijke reden voor het opnieuw invoeren van zomertijd in 1977 was economisch. Er was in die tijd een grote wereldwijde oliecrisis. De theorie was dat als het ’s avonds langer licht blijft, je pas later het licht aandoet. Daardoor verbruik je minder energie en spendeer je dus minder aan je energierekening. 

In realiteit komt daar weinig van terecht, stelt het Europarlement. Doordat het langer licht blijft, wordt er ook meer gebruik gemaakt van de airco, of juist verlichting in de ochtend als het langer donker blijft. 

Natuurlijk is er ook een emotionele reden. Na een lange en donkere winter, houden we ervan dat het in de zomer langer licht is. Wie is er niet dol op lange avonden op terrasjes? Vanwege zomertijd hebben we op een warme zomeravond een uur extra om te genieten. 

Afschaffing zomertijd?

Er wordt al jaren gesproken over het eventueel afschaffen van de zomer- en wintertijd. Het verzetten van de klok heeft namelijk een negatief effect op ons bioritme. 

Het Europees Parlement was van plan dit jaar het klokverzetten af te schaffen. Maar onderling kunnen de Europese lidstaten het niet eens worden of ze dan liever zomer- of wintertijd houden. En ze hebben bovendien momenteel belangrijkere zaken om zich mee bezig te houden. Dus staat het plan voor nu on hold. 

Wat voor effect heeft de klok verzetten op je gezondheid?

Ons circadiaans ritme (slaapritme) wordt bepaald door de zonsopkomst en zonsondergang. Als de zon ondergaat worden er slaaphormonen aangemaakt, en bij zonsopkomst worden er juist hormonen aangemaakt waardoor je wakkerder en alerter wordt. Het circadiaans ritme duurt 24 uur. 

Er zijn twee belangrijke negatieve effecten van het tijd verzetten op je biologische ritme. Allereerst wordt natuurlijk je slaapritme twee keer per jaar verstoord als je ineens een uur korter en daarna een uur langer mag slapen. Je interne ritme loopt dan niet langer gelijk aan de dag- en nachtindeling, en moet zich aanpassen. 

Nog belangrijker is het langdurige effect. In de zomer sta je weliswaar een uur eerder op, we gaan over het algemeen niet eerder slapen. Dat betekent dat we in de zomer gemiddeld een uur minder slapen. En chronisch slaaptekort heeft grote negatieve gevolgen voor je gezondheid.  

Het verzetten van de klok kan bovendien leiden tot beroertes. Uit Fins onderzoek blijkt dat het aantal patiënten met beroertes zo’n 8% hoger lag in de week na het verzetten van de klok, dan in de twee weken ervoor en erna. Het risico voor 65-plussers lag zelfs nog hoger (20%). Ook (ex)-kankerpatiënten lopen een verhoogde kans op beroerte.

Tips om beter te slapen als je klok verzet moet worden

De beste tip om je voor te bereiden op de zomertijd, is ook meteen de saaiste (sorry!). Zorg dat je een paar dagen van tevoren begint met het aanpassen van je bedtijd. Als je de vier nachten voorafgaand aan de klok verzetten elke avond een kwartiertje eerder naar bed gaat, dan heb je weinig last van de klok verzetten. 

Het is ook een goed idee om zo veel mogelijk naar buiten te gaan. Door veel daglicht te zien, kan je biologische ritme zich makkelijker aanpassen. In de winter helpt zoveel zonlicht meepakken buiten ook tegen depressie. 

Nog beter is als je dit meteen even combineert met een lekkere workout. Begin je ochtend in de buitenlucht met een stukje hardlopen. Sporten zorgt er namelijk voor dat je beter slaapt. Maar doe dat liever niet ’s avonds: dan kan de adrenaline ervoor zorgen dat je extra lang wakker ligt.

Zorg verder dat je een zo fijn mogelijke slaaproutine ontwikkelt. Eet licht, blijf weg van alcohol en cafeïne, laat je telefoon buiten de slaapkamer en ontspan door nog even lekker een boekje te lezen of rustige muziek te luisteren voor het slapengaan.

Het is ook wetenschappelijk bewezen dat zwaartekrachtdekens je helpen aan een betere nachtrust. De druk van een verzwaarde deken werkt ontspannend, en voelt als een knuffel. De drukpuntechnologie vermindert stressgevoelens en verhoogt bovendien de productie van melatonine en serotonine (slaaphormonen) in je brein. De HANA verzwaringsdekens zijn gemaakt van premium materialen, die zorgen voor een diepe, rustgevende nachtrust. 

 


laat een reactie achter

Reacties worden goedgekeurd voordat ze geplaatst worden